Llogaritja e TVSH-së është një nga veprimet më të shpeshta për bizneset, kontabilistët dhe për këdo që krahason oferta. Në praktikë ka vetëm dy veprime: shtimi i TVSH-së mbi një çmim neto dhe heqja e TVSH-së nga një çmim që e përmban. Më poshtë i shpjegojmë të dyja me formula të thjeshta dhe shembuj realë.
1. Termat bazë
Shuma pa TVSH (neto, vlera e tatueshme) është çmimi i mallit ose shërbimit para tatimit. TVSH është tatimi që i shtohet. Totali (bruto, çmimi me TVSH) është ajo që paguan klienti. Norma në Shqipëri është zakonisht 20%, në Kosovë 18%.
2. Si shtohet TVSH
Totali = Shuma pa TVSH + TVSH = Shuma pa TVSH × (1 + Norma/100)
Shembull në Shqipëri: një shërbim kushton 45.000 lekë pa TVSH. TVSH = 45.000 × 0,20 = 9.000 lekë. Totali = 54.000 lekë.
Shembull në Kosovë: një produkt kushton 250 € pa TVSH. TVSH = 250 × 0,18 = 45 €. Totali = 295 €.
3. Si hiqet TVSH nga totali
TVSH = Totali − Shuma pa TVSH
Shembull: një kupon prej 18.000 lekë me TVSH 20%. 18.000 / 1,20 = 15.000 lekë pa TVSH; TVSH = 3.000 lekë.
Gabimi klasik është të zbritet 20% nga totali: 18.000 − 3.600 = 14.400 lekë, pra 600 lekë më pak se vlera e saktë. Arsyeja është se 20% llogaritet mbi bazën neto, jo mbi totalin. Brenda totalit TVSH-ja është 1/6 e shumës (16,67%).
4. Tabelë e shpejtë për normat më të përdorura
| Norma | Për të shtuar: shumëzo me | Për të hequr: pjesëto me | TVSH brenda totalit |
|---|---|---|---|
| 20% | 1,20 | 1,20 | 16,67% |
| 18% | 1,18 | 1,18 | 15,25% |
| 10% | 1,10 | 1,10 | 9,09% |
| 8% | 1,08 | 1,08 | 7,41% |
| 6% | 1,06 | 1,06 | 5,66% |
5. Llogaritja në Excel
Nëse shuma neto është në qelizën A2: =A2*0,2 jep TVSH-në dhe =A2*1,2 totalin. Nëse në A2 ke totalin: =A2/1,2 jep shumën pa TVSH dhe =A2-A2/1,2 TVSH-në. Në Excel në anglisht përdoret pika: =A2*1.2.
6. Rrumbullakimi
TVSH-ja rrumbullakohet zakonisht në dy shifra pas presjes (qindarka për euron). Në faturat me shumë rreshta, rezultati mund të ndryshojë me disa qindarka nëse rrumbullakon çdo rresht ose vetëm totalin. Programet e faturimit ndjekin zakonisht rregullin e rrumbullakimit për çdo normë në total.
7. Shembuj me tabelë
| Pa TVSH (neto) | TVSH 20% | Me TVSH (totali) |
|---|---|---|
| 100,00 Lekë | 20,00 | 120,00 |
| 1.000,00 Lekë | 200,00 | 1.200,00 |
| 15.000,00 Lekë | 3.000,00 | 18.000,00 |
| 45.000,00 Lekë | 9.000,00 | 54.000,00 |
| 200.000,00 Lekë | 40.000,00 | 240.000,00 |
Për çdo shumë tjetër përdor kalkulatorin e TVSH-së: shkruaj shumën dhe rezultati del menjëherë.